نظام شناسایی، ثبت، ارزیابی و اعتباربخشی به معماری ارزشمند معاصر ایران
با تأکید بر نقش همزمان کارفرما و معمار در آفرینش معماری
دیباچه:
معماری، صرفاً طراحی یک بنا یا ساختن یک ساختمان نیست.
معماری، راه‌حل معمارانه برای مسئله‌ای واقعی از زندگی، سکونت، کار، فرهنگ، جامعه و محیط است.
هر بنا، فارغ از مقیاس آن، می‌تواند یک پاسخ معماری به شرایط زمانه خود باشد، پاسخی که از نحوه تعریف مسئله، خواسته‌های کارفرما، اندیشه و توانایی معمار، کیفیت اجرا، امکانات فنی، شرایط اقتصادی، زمینه فرهنگی و اجتماعی و شیوه استفاده و زیست در آن بنا شکل می‌گیرد.
از این منظر، “میزان معماری” بر این باور است که معماری نباید صرفاً به عنوان محصول نهایی طراحی دیده شود، بلکه باید به عنوان یک فرآیند حل مسئله و تولید ارزش برای انسان، جامعه و محیط شناخته شود.
یک خانه کوچک، یک ساختمان مسکونی، یک فضای فرهنگی، یک مجموعه عمومی یا یک پروژه بزرگ شهری، همگی می‌توانند در صورتی که توانسته باشند مسئله‌ای را به شیوه‌ای معمارانه، خلاقانه، مسئولانه و ماندگار حل کنند، واجد ارزش معماری باشند.
بنابراین، ارزش معماری الزاماً تابع بزرگی پروژه، هزینه ساخت، شهرت معمار یا پیچیدگی فرم نیست. گاه یک پروژه کوچک می‌تواند به دلیل کیفیت پاسخ خود به مسئله، نحوه ارتباط با زندگی، زمینه و محیط، اثری تأثیرگذارتر از یک پروژه بزرگ باشد.
همچنین هزینه بیشتر الزاماً به معنای بهبود کیفیت طراحی و اجرا نیست. «میزان معماری» از راهکارهای زمینه‌گرا، هوشمندانه و پایدار که متناسب با ظرفیت‌ها، محدودیت‌ها و شرایط هر پروژه به کیفیت معماری و محیط می‌انجامند، استقبال می‌کند.
“میزان معماری” با همین نگاه شکل گرفته است، نظامی برای شناسایی، ثبت، مستندسازی، ارزیابی و اعتباربخشی به پروژه‌هایی که در آن‌ها معماری به عنوان یک راه‌حل و یک الگوی قابل تأمل برای زندگی، سکونت و محیط شکل گرفته است.
ماهیت “میزان معماری”
“میزان معماری” یک مسابقه معماری برای انتخاب «بهترین» یا «زیباترین» بنا نیست.
این رویداد یک نظام ثبت و اعتباربخشی به پروژه‌های معماری ارزشمند است.
در این نظام، هر پروژه بر اساس مجموعه‌ای از معیارهای مشخص معرفی می‌شود و معمار پروژه موظف است نسبت پروژه خود را با این معیارها تشریح و مستند کند.
پس از ثبت اطلاعات، دبیرخانه “میزان معماری” اطلاعات ارائه‌شده، مستندات پروژه، نقش افراد و مجموعه‌های مؤثر در شکل‌گیری پروژه و سایر شواهد قابل بررسی را ارزیابی می‌کند.
هدف این فرآیند، رتبه‌بندی پروژه‌ها در برابر یکدیگر نیست، بلکه احراز این موضوع است که آیا پروژه، بر اساس معیارهای “میزان معماری”، شرایط لازم برای ثبت و دریافت پلاک “میزان معماری” را داراست یا خیر.
در این نظام:
معمار پروژه، روایت‌کننده و ارائه‌دهنده اصلی کیفیت‌های معماری پروژه است، و دبیرخانه، مسئول بررسی، تطبیق، تکمیل و احراز اطلاعات ارائه‌شده و شرایط ثبت پروژه است.
فلسفه “میزان معماری”
“میزان معماری” بر این باور است که ارزش یک پروژه معماری تنها در تصویر نهایی آن قابل مشاهده نیست.
برای شناخت معماری باید دانست:
- مسئله چه بوده است؟
- چه کسی این مسئله را تعریف کرده است؟
- نیاز واقعی کاربران چه بوده است؟
- کارفرما چه خواسته‌ای داشته است؟
- معمار چگونه مسئله را فهم و بازتعریف کرده است؟
- چه محدودیت‌هایی وجود داشته است؟
- چه تصمیم‌هایی گرفته شده است؟
- چگونه ایده به اجرا رسیده است؟
- چه کیفیتی در نهایت ایجاد شده است؟
- پروژه چه تأثیری بر زندگی، محیط و زمینه خود داشته است؟
- و چه چیزی از این تجربه می‌تواند برای دیگران قابل یادگیری باشد؟
از این رو، “میزان معماری” میان ساختمان و معماری تمایز قائل می‌شود.
ممکن است ساختمانی ساخته شده باشد، اما الزاماً به معنای تحقق یک اثر معماری نباشد.
معماری زمانی شکل می‌گیرد که یک مسئله واقعی، با توجه به انسان، زمینه، اقتصاد، فناوری، فرهنگ، محیط و محدودیت‌های موجود، به یک راه‌حل منسجم و قابل تحقق تبدیل شود.
نقش معمار در نظام “میزان معماری”
ثبت پروژه در “میزان معماری” توسط معمار پروژه یا دفتر معماری مسئول پروژه انجام می‌شود.
معمار در هنگام ثبت پروژه، موظف است کیفیت‌ها، تصمیم‌ها و دستاوردهای پروژه را بر اساس معیارهای تعیین‌شده تشریح کند.
این اطلاعات شامل صرفاً معرفی تصویری پروژه نیست، بلکه شامل روایت حرفه‌ای فرآیند شکل‌گیری و تحقق معماری است.
معمار پروژه توضیح خواهد داد که:
- پروژه با چه مسئله‌ای آغاز شد؟
- مسئله چگونه تعریف شد؟
- چه خواسته‌هایی از سوی کارفرما مطرح شد؟
- معمار چه رویکردی برای پاسخ به مسئله اتخاذ کرد؟
- چه محدودیت‌هایی وجود داشت؟
- چه راه‌حل‌هایی ارائه شد؟
- چه تصمیم‌هایی در فرآیند طراحی و اجرا گرفته شد؟
- چه کیفیت‌هایی در پروژه ایجاد شد؟
- چه چالش‌هایی وجود داشت؟
- پروژه چگونه به نتیجه نهایی رسید؟
- و چه ارزش یا تجربه‌ای از پروژه حاصل شده است؟
بنابراین، بخش اصلی فرآیند ثبت «میزان معماری» بر پایه اظهارات حرفه‌ای، اطلاعات و مستندات ارائه‌شده توسط معمار پروژه شکل می‌گیرد.
معیارهای “میزان معماری”
برای ایجاد یک نظام منسجم و قابل تکرار، پروژه‌ها بر اساس مجموعه‌ای از معیارهای مشخص معرفی می‌شوند.
این معیارها عبارت‌اند از:
ارزش مسئله
از معمار درخواست می‌نماییم که مشخص کند:
- مسئله اصلی پروژه چه بوده است؟
- این مسئله چگونه شکل گرفته است؟
- نیاز اصلی کارفرما و کاربران چه بوده است؟
- چه نیازهایی در پروژه شناسایی شده است؟
- مهم‌ترین محدودیت‌های پروژه چه بوده‌اند؟
- چه فرصت‌هایی در پروژه وجود داشته است؟
- پروژه در پاسخ به کدام مسئله واقعی شکل گرفته است؟
ارزش راه‌حل معماری
از معمار درخواست می‌نماییم، توضیح دهد:
- راه‌حل معماری پروژه چیست؟
- ایده اصلی پروژه چگونه شکل گرفته است؟
- رابطه میان فرم، فضا و عملکرد چگونه تعریف شده است؟
- نور، تهویه، مصالح، سازه و فناوری چگونه در خدمت ایده معماری قرار گرفته‌اند؟
- چه تصمیم معماری، بیشترین نقش را در حل مسئله داشته است؟
- تفاوت راه‌حل پروژه با یک پاسخ صرفاً ساختمانی چیست؟
ارزش کارفرمایی
در این بخش، نقش کارفرما در تولید معماری ثبت می‌شود.
معمار باید توضیح دهد:
- خواسته اصلی کارفرما چه بوده است؟
- کارفرما چه میزان در تعریف مسئله مشارکت داشته است؟
- چه تصمیم‌هایی از سوی کارفرما بر کیفیت پروژه تأثیر گذاشته است؟
- کارفرما چگونه با معمار همکاری کرده است؟
- آیا کارفرما امکان تحقق ایده معماری را فراهم کرده است؟
- چه تصمیم‌های اقتصادی یا اجرایی کارفرما بر کیفیت معماری اثر گذاشته است؟
- همکاری کارفرما و معمار چه نقشی در نتیجه نهایی داشته است؟
در صورت امکان، اطلاعات و روایت کارفرما نیز می‌تواند توسط دبیرخانه دریافت و در پرونده پروژه ثبت شود.
ارزش حرفه‌ای معمار
در این بخش، توانایی حرفه‌ای تیم معماری در تبدیل مسئله به معماری بررسی می‌شود، ارزش اجرایی معماری در زمان اجرا آزموده می‌شود.
معیارها شامل:
- کیفیت اندیشه معماری
- توانایی تحلیل مسئله
- توانایی تبدیل مسئله به راه‌حل
- خلاقیت و نوآوری
- دانش فنی
- توانایی مدیریت محدودیت‌ها
- هماهنگی طراحی و اجرا
- کیفیت جزئیات
- انتخاب مصالح
- مسئولیت‌پذیری حرفه‌ای
- هماهنگی میان ایده، طراحی و نتیجه نهایی
از این رو، پروژه باید درباره نحوه تحقق ایده معماری در مرحله ساخت نیز اطلاعات ارائه کند.
از جمله:
کیفیت اجرای پروژه، کیفیت جزئیات، کیفیت مصالح، فناوری‌های مورد استفاده، تناسب طراحی و اجرا، چالش‌های اجرایی، نحوه حل مشکلات ساخت، میزان تحقق ایده اولیه در پروژه ساخته‌شده، دوام و کیفیت نهایی بنا.
هزینه ساخت به تنهایی معیار کیفیت اجرا نیست و راهکارهای متناسب با زمینه، منابع موجود و شرایط پروژه که به اجرای باکیفیت و پایدار منجر شوند، مورد توجه قرار می‌گیرند.
ارزش زیستی و سکونتی
این معیار به رابطه معماری با زندگی انسان می‌پردازد.
معمار باید مشخص کند پروژه چه تأثیری بر:
- کیفیت زندگی
- کیفیت سکونت
- آسایش
- نور طبیعی
- تهویه
- ارتباط انسان و فضا
- حریم
- ارتباطات اجتماعی
- انعطاف‌پذیری
- شیوه استفاده کاربران
- تجربه روزمره کاربران
داشته است.
ارزش زمینه‌ای
هر پروژه در یک زمینه مشخص شکل می‌گیرد.
در این بخش بررسی می‌شود که پروژه چگونه با موارد زیر ارتباط برقرار کرده است.
بستر، اقلیم، شهر، محله، منظر، فرهنگ، شرایط اجتماعی، ویژگی‌های تاریخی مکان
راهکارهای زمینه‌گرا که بدون وابستگی به هزینه‌های بیشتر، از ظرفیت‌های مکان، اقلیم، مصالح و منابع موجود برای ارتقای کیفیت معماری استفاده می‌کنند، مورد توجه قرار می‌گیرند.
ارزش فرهنگی و هویتی
پروژه باید نسبت خود را با فرهنگ و شرایط معاصر ایران مشخص کند.
در این بخش بررسی می‌شود:
- پروژه چگونه با فرهنگ مکان ارتباط برقرار کرده است؟
- آیا از تقلید صرف از گذشته پرهیز شده است؟
- آیا پروژه توانسته است پاسخ معاصر و معناداری ارائه کند؟
- چه نسبتی میان معماری پروژه و هویت فرهنگی مکان وجود دارد؟
ارزش پایداری و مسئولیت اجتماعی
پروژه می‌تواند در زمینه‌های زیر مورد بررسی قرار گیرد:
مصرف انرژی، مصرف منابع، استفاده مسئولانه از مصالح، دوام، طول عمر، اقتصاد ساخت، کاهش اتلاف منابع، محیط‌زیست، شرایط اقلیمی، مسئولیت اجتماعی، تأثیر پروژه بر جامعه و محیط.
پایداری در “میزان معماری” صرفاً به معنای استفاده از فناوری‌های خاص نیست، بلکه نحوه استفاده مسئولانه از منابع، امکانات و ظرفیت‌های پروژه نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.
هزینه بیشتر یا استفاده از فناوری پیچیده، شرط تحقق معماری پایدار نیست و از راهکارهای متناسب با زمینه و ظرفیت‌های پروژه استقبال می‌شود.
ارزش افزوده معماری
معماری می‌تواند فراتر از تأمین نیازهای اولیه بنا، موجب بهبود کیفیت محیط شود.
در این بخش، تأثیر معماری بر کیفیت فضایی، کیفیت بصری، آسایش، عملکرد، تجربه کاربران، ارتباطات اجتماعی، هویت و کیفیت محیط بررسی می‌شود.
بهبود کیفیت محیط توسط معماری، به عنوان ارزش افزوده به بنا و محیط، یکی از ارزش‌های قابل شناسایی در “میزان معماری” است.
ارزش الگویی
یکی از مهم‌ترین معیارهای “میزان معماری”، قابلیت یادگیری از پروژه است.
معمار توضیح خواهد داد که:
چه چیزی در این پروژه می‌تواند برای پروژه‌های دیگر قابل استفاده، انتقال یا یادگیری باشد؟
این ارزش می‌تواند مربوط موارد زیر یا هر تجربه دیگری باشد.
تعریف مسئله، رابطه کارفرما و معمار، روش طراحی، حل یک محدودیت، اقتصاد ساخت، استفاده از مصالح، فناوری، نحوه اجرا، پاسخ اقلیمی، شیوه سکونت
هدف “میزان معماری” ثبت پروژه‌هایی است که تجربه آن‌ها بتواند فراتر از خود پروژه مورد استفاده قرار گیرد.
نظام ثبت پروژه
ثبت پروژه در “میزان معماری” شامل دو بخش اصلی است:
بخش اول: اظهار و ارائه اطلاعات توسط معمار
معمار پروژه اطلاعات پروژه را بر اساس معیارهای «میزان معماری» ارائه می‌کند.
بخش دوم: بررسی و احراز توسط دبیرخانه
دبیرخانه اطلاعات، مدارک و مستندات ارائه‌شده را بررسی کرده و در صورت نیاز، اطلاعات تکمیلی دریافت می‌کند.
بنابراین، ثبت پروژه بر اساس ترکیب دو منبع انجام می‌شود:
- اطلاعات و روایت حرفه‌ای معمار پروژه
- مستندات و بررسی‌های دبیرخانه
اطلاعات مورد نیاز برای ثبت پروژه
الف) مشخصات عمومی پروژه
نام پروژه، نوع و کاربری، شهر و محل پروژه، سال طراحی، سال اجرا، سال بهره‌برداری، زیربنا، مقیاس پروژه، وضعیت فعلی پروژه.
ب) مشخصات کارفرما
- نام کارفرما یا مجموعه کارفرما
- نوع کارفرما: شخصی، خصوصی، سازمانی، عمومی و غیره
- شرح کوتاه خواسته کارفرما
- مسئله اولیه پروژه
- مهم‌ترین نیازهای کارفرما
ج) مشخصات معمار
- نام معمار، نام دفتر معماری، اعضای اصلی تیم، مسئول یا مسئولان اصلی پروژه
- نقش اعضای اصلی تیم
- شرح کوتاه رویکرد معماری
پرسش‌های اصلی ثبت پروژه
مسئله:
- مسئله اصلی پروژه چه بود؟
- این مسئله چگونه تعریف شد؟
- مهم‌ترین نیاز کارفرما و کاربران چه بود؟
- مهم‌ترین محدودیت پروژه چه بود؟
- مهم‌ترین فرصت پروژه چه بود؟
راه‌حل:
- راه‌حل معماری پروژه چیست؟
- ایده اصلی معماری چگونه شکل گرفت؟
- مهم‌ترین تصمیم معماری پروژه چه بود؟
- این تصمیم چگونه به حل مسئله کمک کرد؟
- چه رابطه‌ای میان فرم، فضا، عملکرد و زمینه ایجاد شده است؟
کارفرما:
- نقش کارفرما در شکل‌گیری پروژه چه بود؟
- کدام تصمیم‌های کارفرما بر کیفیت معماری تأثیرگذار بود؟
- رابطه حرفه‌ای میان کارفرما و معمار چگونه شکل گرفت؟
اجرا:
- مهم‌ترین چالش اجرایی چه بود؟
- این چالش چگونه حل شد؟
- چه میزان از ایده معماری اولیه در پروژه نهایی تحقق یافت؟
زندگی و استفاده:
- پروژه چه تغییری در کیفیت زندگی یا استفاده کاربران ایجاد کرده است؟
- مهم‌ترین کیفیت فضایی پروژه از نظر کاربران چیست؟
زمینه:
- پروژه چه نسبتی با اقلیم، شهر، محله و زمینه خود دارد؟
- پروژه چگونه با فرهنگ و ویژگی‌های مکان ارتباط برقرار کرده است؟
پایداری:
- چه اقداماتی برای استفاده مسئولانه از انرژی، منابع و مصالح انجام شده است؟
ارزش افزوده معماری:
- معماری چه کیفیتی به محیط و بنا افزوده است؟
- پروژه چگونه موجب بهبود کیفیت محیط، تجربه کاربران یا کیفیت زندگی شده است؟
ارزش الگویی:
- مهم‌ترین چیزی که دیگران می‌توانند از این پروژه بیاموزند چیست؟
- اگر قرار باشد یک تجربه از این پروژه به پروژه‌ای دیگر منتقل شود، آن تجربه چیست؟
مستندات مورد نیاز:
معمار باید متناسب با ماهیت پروژه، مستندات زیر را ارائه کند:
تصاویر نهایی پروژه، تصاویر فضاهای داخلی و خارجی، نقشه‌های اصلی در صورت امکان، تصاویر فرآیند اجرا، تصاویر پیش و پس از اجرا در صورت وجود، اطلاعات سازه، اطلاعات مصالح، اطلاعات فناوری، اطلاعات مربوط به اجرا، تصاویر جزئیات، اسناد یا مدارک مرتبط با پروژه در صورت نیاز و سایر مستنداتی که ادعاهای مطرح‌شده درباره پروژه را پشتیبانی می‌کنند.
میزان و نوع مدارک مورد نیاز می‌تواند متناسب با مقیاس و نوع پروژه توسط دبیرخانه تعیین شود.
نقش دبیرخانه “میزان معماری”
دبیرخانه مسئول مدیریت فرآیند ثبت و اعتباربخشی پروژه‌هاست.
وظایف دبیرخانه شامل موارد زیر است:
دریافت اطلاعات پروژه، بررسی کامل بودن پرونده، بررسی مدارک ارائه‌شده، تطبیق اطلاعات با معیارهای «میزان معماری»، درخواست اطلاعات تکمیلی در صورت نیاز، دریافت توضیح از معمار، دریافت اطلاعات تکمیلی از کارفرما یا عوامل پروژه در صورت نیاز و ثبت پروژه‌های احرازشده در آرشیو “میزان معماری”.
فرآیند احراز پروژه:
فرآیند ثبت و احراز پروژه در «میزان معماری» شامل مراحل زیر است:
مرحله اول ـ ثبت اولیه
معمار پروژه اطلاعات اولیه را در سامانه یا فرم رسمی «میزان معماری» ثبت می‌کند.
مرحله دوم ـ تکمیل پرونده
معمار پاسخ پرسش‌های معیارهای پروژه و مستندات لازم را ارائه می‌کند.
مرحله سوم ـ بررسی دبیرخانه
دبیرخانه اطلاعات ارائه‌شده را از نظر کامل بودن، انسجام، مستندات و انطباق با معیارهای «میزان معماری» بررسی می‌کند.
مرحله چهارم ـ تکمیل و احراز
در صورت نیاز، دبیرخانه از معمار، کارفرما یا سایر عوامل پروژه اطلاعات تکمیلی دریافت می‌کند.
مرحله پنجم ـ ثبت نهایی
پس از تکمیل فرآیند، در صورت احراز شرایط، پروژه به عنوان:
“پروژه ثبت‌شده در نظام میزان معماری” ثبت می‌شود.
مبنای احراز “میزان معماری”
احراز پروژه برای دریافت پلاک بر اساس یک معیار منفرد انجام نمی‌شود.
پرونده پروژه بر اساس مجموعه معیارهای تعیین‌شده بررسی می‌شود.
در این فرآیند، اطلاعات و روایت حرفه‌ای ارائه‌شده توسط معمار، بخش اصلی پرونده پروژه را تشکیل می‌دهد و دبیرخانه با بررسی مستندات، اطلاعات و شواهد پروژه، میزان انطباق آن با معیارهای تعیین‌شده را احراز می‌کند.
بنابراین:
اظهارات معمار، مبنای معرفی و تشریح ارزش‌های پروژه است و بررسی دبیرخانه، مبنای احراز و اعتباربخشی اطلاعات ارائه‌شده است.
“میزان معماری” قصد ندارد پروژه‌ها را در یک جدول رتبه‌بندی کند یا پروژه‌ای را نسبت به پروژه‌ای دیگر برتر اعلام کند.
هدف، ثبت و اعتباربخشی به پروژه‌هایی است که واجد شرایط تعیین‌شده برای ورود به نظام «میزان معماری» هستند.
پلاک “میزان معماری”
پروژه‌هایی که فرآیند ثبت و احراز را با موفقیت طی کنند، می‌توانند پلاک رسمی «میزان معماری» را دریافت کنند.
پلاک “میزان معماری” نشان‌دهنده آن است که پروژه:
در نظام «میزان معماری» ثبت شده است، اطلاعات پروژه توسط معمار ارائه شده است، مستندات پروژه در دبیرخانه بررسی شده است و پروژه بر اساس معیارهای تعیین‌شده، شرایط دریافت نشان “میزان معماری” را احراز کرده است.
پلاک به نام پروژه صادر می‌شود و نام کارفرما و معمار پروژه در پرونده رسمی آن ثبت خواهد شد.
گواهینامه “میزان معماری”
برای پروژه‌های احرازشده، گواهینامه رسمی «میزان معماری» صادر می‌شود.
گواهینامه می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
نام پروژه، نام کارفرما، نام معمار یا دفتر معماری، محل پروژه، سال اجرا، شماره ثبت پروژه، تاریخ ثبت، عنوان «میزان معماری».
گواهینامه و شماره ثبت، بخشی از سوابق رسمی پروژه در آرشیو «میزان معماری» خواهد بود.
نشان “میزان معماری”
نشان “میزان معماری” به پروژه‌هایی تعلق می‌گیرد که در نظام ثبت و احراز این رویداد پذیرفته شده‌اند.
استفاده از نشان “میزان معماری” اختیاری است و نحوه استفاده از آن تابع ضوابط اعلام‌شده توسط دبیرخانه خواهد بود.
استفاده از نشان، به معنای رتبه‌بندی پروژه نسبت به سایر پروژه‌ها نیست.
این نشان بیانگر ثبت و احراز پروژه در نظام “میزان معماری” است.
میزان معماری
“میزان معماری” به کارفرمای پاسخگویی اعطا می‌شود که در فرآیند شکل‌گیری و تحقق پروژه، نقش مؤثر و مسئولانه‌ای در ایجاد کیفیت معماری داشته است.
این نشان بر اساس میزان هزینه یا سرمایه‌گذاری کارفرما اعطا نمی‌شود، بلکه بر اساس نقش او در تعریف مسئله، همکاری با معمار، حمایت از کیفیت، پذیرش راهکارهای حرفه‌ای و فراهم کردن زمینه تحقق معماری ارزیابی می‌شود.
کارفرمایی که به معمار فرصت اندیشیدن می‌دهد و از کیفیت معماری و بهبود کیفیت محیط حمایت می‌کند، یکی از ارکان تولید معماری ارزشمند محسوب می‌شود.
هزینه ثبت‌نام و پلاک
ثبت اولیه و ارسال پروژه برای ورود به فرآیند «میزان معماری» رایگان است.
هیچ هزینه‌ای بابت:
ثبت اولیه، ارسال پروژه، بررسی اولیه پرونده دریافت نمی‌شود.
پس از احراز پروژه، برای دریافت پلاک، هزینه ساخت و سفارش پلاک بر عهده کارفرما یا سفارش‌دهنده از طرف پروژه خواهد بود.
صدور گواهینامه مطابق ضوابط رویداد در مراسم انجام خواهد شد.
ثبت و آرشیو پروژه‌ها
یکی از اهداف اصلی “میزان معماری”، ایجاد یک آرشیو مستند از معماری معاصر ایران است.
پرونده هر پروژه می‌تواند شامل:
مشخصات پروژه، نام کارفرما، نام معمار، روایت مسئله، راه‌حل معماری، اطلاعات اجرایی، تصاویر، مستندات، معیارهای احرازشده و تجربه قابل انتقال پروژه باشد.
این آرشیو در طول زمان می‌تواند به یک منبع مطالعاتی برای:
معماران، دانشجویان، پژوهشگران، کارفرمایان و سازندگان، نهادهای حرفه‌ای و جامعه معماری ایران تبدیل شود.
معرفی پروژه‌های ثبت‌شده
پروژه‌هایی که در نظام “میزان معماری” ثبت و احراز شده‌اند و
پروژه، کارفرما، معمار، مسئله، راه‌حل و تجربه معماری در رسانه‌ها و برنامه‌های مرتبط با «میزان معماری» معرفی شوند.
هدف از این معرفی، تقدیر صرف از یک ساختمان نیست، بلکه معرفی یک تجربه معماری و ثبت فرآیندی است که به تحقق آن معماری منجر شده است.
مراسم “میزان معماری”
مراسم “میزان معماری” با هدف معرفی پروژه‌های ثبت‌شده، کارفرمایان و معماران آن‌ها برگزار می‌شود.
در این مراسم، پروژه‌های احرازشده می‌توانند همراه با کارفرما و معمار پروژه معرفی شوند.
این مراسم، محل اعلام رتبه یا انتخاب «بهترین پروژه» نیست.
هدف مراسم، معرفی نمونه‌های ثبت‌شده و تقدیر از افرادی است که در فرآیند تولید معماری نقش داشته‌اند.
معمولاً مراسم رویداد “میزان معماری” همزمان با مراسم جایزه معماری ایران برگزار می‌گردد.
فراخوان هشتمین دوره “میزان معماری”
از پروژه‌های ارزشمند معماری معاصر ایران دعوت می‌شود.
از تمامی:
معماران، دفاتر معماری، کارفرمایان، سازندگان، مالکان، سازمان‌ها، نهادها و صاحبان پروژه
دعوت می‌شود پروژه‌های ساخته‌شده و ارزشمند خود را برای ثبت در نظام «میزان معماری» معرفی کنند.
ثبت پروژه توسط معمار پروژه انجام می‌شود و اطلاعات پروژه بر اساس معیارهای رسمی «میزان معماری» ارائه خواهد شد.
پس از بررسی اطلاعات و مستندات توسط دبیرخانه، پروژه‌های واجد شرایط در نظام «میزان معماری» ثبت و برای آن‌ها گواهینامه و پلاک «میزان معماری» صادر خواهد شد.
زمان ثبت‌نام:
تا 30 مهر ۱۴۰۵
دعوت ویژه از کارفرمایان
«میزان معماری» به طور ویژه از کارفرمایانی دعوت می‌کند که باور دارند:
ساختمان خوب، فقط ساختمانی نیست که ساخته شده باشد؛ بلکه ساختمانی است که ارزش معماری به زندگی و محیط افزوده باشد.
کارفرمایانی که:
به معمار فرصت اندیشیدن داده‌اند، برای کیفیت معماری ارزش قائل بوده‌اند، در تصمیم‌های دشوار از کیفیت پروژه حمایت کرده‌اند و زمینه تحقق یک اثر معماری را فراهم کرده‌اند،
بخشی از جامعه تولید معماری ایران هستند.
“میزان معماری” تلاش می‌کند این نقش را ثبت و به رسمیت بشناسد.
معماری به عنوان سرمایه فرهنگی
هر پروژه‌ای که امروز ساخته می‌شود، بخشی از محیط فردا خواهد بود.
از این رو، ثبت یک پروژه ارزشمند تنها تقدیر از یک معمار یا کارفرما نیست؛ بلکه ثبت یک تجربه برای آینده است.
هدف نهایی “میزان معماری” آن است که به تدریج مجموعه‌ای از نمونه‌های معماری معاصر ایران شکل گیرد، نمونه‌هایی که نشان دهند:
چگونه مسائل معماری تعریف شده‌اند، چگونه کارفرمایان با معماران همکاری کرده‌اند، چگونه محدودیت‌ها به فرصت تبدیل شده‌اند، چگونه ایده به اجرا رسیده است، چگونه کیفیت معماری در شرایط واقعی حفظ شده است و چگونه یک ساختمان توانسته است به معماری تبدیل شود.
اصول بنیادین “میزان معماری”
“میزان معماری” بر اصول زیر استوار است:
- اصل اول
معماری از یک مسئله واقعی آغاز می‌شود. - اصل دوم
کارفرما یکی از ارکان فرآیند تولید معماری است. - اصل سوم
معمار مسئول تبدیل مسئله، نیاز و محدودیت به راه‌حل معماری است. - اصل چهارم
ارزش معماری صرفاً با فرم، تصویر، اندازه، قیمت یا شهرت سنجیده نمی‌شود. - اصل پنجم
معماری در فرآیند اجرا و استفاده نیز باید قابلیت تحقق و کیفیت خود را نشان دهد. - اصل ششم
هزینه بیشتر الزاماً به معنای کیفیت بیشتر نیست و راهکارهای زمینه‌گرا و پایدار می‌توانند بدون افزایش هزینه، به بهبود کیفیت معماری و محیط منجر شوند. - اصل هفتم
بهبود کیفیت محیط توسط معماری، ارزش افزوده‌ای برای بنا و محیط ایجاد می‌کند. - اصل هشتم
هر پروژه می‌تواند تجربه‌ای قابل ثبت و قابل یادگیری باشد. - اصل نهم
پروژه‌ها برای دریافت «میزان معماری» با یکدیگر رتبه‌بندی نمی‌شوند. - اصل دهم
ثبت «میزان معماری» بر پایه اطلاعات حرفه‌ای معمار و بررسی مستندات پروژه توسط دبیرخانه انجام می‌شود. - اصل یازدهم
«میزان معمار» به کارفرمای پاسخگو و مؤثر در فرآیند تولید معماری اعطا می‌شود. - اصل دوازدهم
هدف اصلی، شناسایی و ثبت معماری ارزشمند و ایجاد حافظه‌ای مستند از معماری معاصر ایران است.
بیانیه نهایی “میزان معماری”
ما باور داریم معماری از یک سفارش آغاز می‌شود، اما در سفارش متوقف نمی‌ماند.
ما باور داریم معماری زمانی شکل می‌گیرد که یک مسئله واقعی، با نیازهای انسان، محدودیت‌های اقتصادی، امکانات فنی، شرایط محیطی، زمینه فرهنگی و توان حرفه‌ای معمار، به یک راه‌حل معمارانه تبدیل شود.
ما باور داریم کارفرما تنها تأمین‌کننده هزینه ساخت نیست، بلکه می‌تواند یکی از عوامل اصلی شکل‌گیری معماری باکیفیت باشد.
ما باور داریم معمار تنها طراح فرم نیست؛ بلکه مسئول فهم مسئله، ارائه راه‌حل، مدیریت محدودیت‌ها و تبدیل ایده به واقعیت است.
ما باور داریم ارزش یک بنا به اندازه، قیمت یا شهرت آن وابسته نیست؛ بلکه به کیفیت مسئله‌ای که حل کرده و کیفیتی که به زندگی، محیط و جامعه افزوده است وابسته است.
ما باور داریم هزینه بیشتر الزاماً باعث بهبود اجرا یا کیفیت معماری نمی‌شود و راهکارهای زمینه‌گرا، هوشمندانه و پایدار می‌توانند متناسب با ظرفیت‌های هر پروژه، کیفیت بیشتری ایجاد کنند.
ما باور داریم بهبود کیفیت محیط توسط معماری، خود یک ارزش افزوده به بنا و محیط است.
ما باور داریم هر پروژه ارزشمندی می‌تواند حامل یک تجربه باشد؛ تجربه‌ای که برای پروژه‌های آینده قابل یادگیری و استفاده است.
از این رو، “میزان معماری” شکل گرفته است:
برای دیدن معماری فراتر از طراحی،
برای دیدن ارزش فراتر از فرم،
برای دیدن کارفرما در کنار معمار،
برای ثبت تجربه واقعی ساختن،
و برای شناسایی بناهایی که توانسته‌اند یک مسئله واقعی را به یک راه‌حل معماری تبدیل کنند.
نوآوری، پایداری و کیفیت محیطی
«میزان معماری» نوآوری را یکی از مؤلفه‌های مهم در شکل‌گیری معماری ارزشمند معاصر می‌داند، اما نوآوری در این نظام صرفاً به معنای استفاده از فناوری‌های جدید، مصالح گران‌قیمت یا راهکارهای پیچیده نیست. نوآوری می‌تواند در شیوه تعریف مسئله، نحوه استفاده از ظرفیت‌های بستر، پاسخ به اقلیم، کاهش مصرف انرژی و منابع، روش ساخت، انتخاب مصالح، سازماندهی فضا و یا یافتن راه‌حلی ساده اما مؤثر برای یک مسئله واقعی شکل گیرد.
از این منظر، “نوآوری زمینه‌ای” اهمیت ویژه‌ای دارد، یعنی توانایی پروژه در شناسایی ظرفیت‌ها و محدودیت‌های خاص مکان و تبدیل آن‌ها به فرصت‌های معماری. استفاده هوشمندانه از نور طبیعی، تهویه طبیعی، سایه، جهت‌گیری مناسب بنا، کاهش مصرف انرژی، مدیریت آب و منابع و انتخاب مصالح متناسب با اقلیم و زمینه، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند در ارزیابی پروژه مورد توجه قرار گیرد.
استفاده مسئولانه از مصالح طبیعی، بومی و کم‌فرآوری‌شده نیز، در صورت تناسب با شرایط پروژه، می‌تواند یکی از عوامل مؤثر در ارتقای کیفیت محیطی و کاهش آثار زیست‌محیطی بنا باشد.
بنابراین، “پلاک میزان معماری” تنها به یک ساختمان به عنوان یک محصول ساخته‌شده تعلق نمی‌گیرد، بلکه به پروژه‌ای تعلق می‌گیرد که در فرآیند شکل‌گیری و تحقق آن، نسبت میان مسئله، نوآوری، محیط، انرژی، منابع، مصالح و کیفیت زندگی مورد توجه قرار گرفته و برای این موضوعات راه‌حل‌های آگاهانه و قابل دفاع ارائه شده باشد.
نتیجه‌گیری: “نظام میزان معماری”
ساختمان‌ها را فقط برای آنچه هستند ثبت نمی‌کنیم، آن‌ها را برای ارزشی که به زندگی، محیط و آینده معماری ایران می‌افزایند ثبت می‌کنیم.
تعریف نهایی نشان «میزان معماری»
“نشان میزان معماری” نشانه برتری یک پروژه نسبت به پروژه‌ای دیگر نیست.
این نشان بیانگر آن است که یک پروژه، توسط معمار آن بر اساس معیارهای «میزان معماری» معرفی شده، اطلاعات و مستندات آن توسط دبیرخانه بررسی شده و پروژه شرایط لازم برای ثبت در نظام «میزان معماری» و دریافت پلاک «میزان معماری» را احراز کرده است.
«میزان معمار» نیز به کارفرمای پاسخگویی تعلق می‌گیرد که در شکل‌گیری و تحقق کیفیت معماری پروژه نقش مؤثر داشته است.
در نتیجه، “میزان معماری” نه یک مسابقه برای انتخاب برنده، بلکه تلاشی برای ایجاد یک معیار مشترک، یک نظام ثبت حرفه‌ای و یک آرشیو معتبر از معماری ارزشمند معاصر ایران است.